ΠΟΙΟΣ ΗΤΑΝ Ο «ΠΟΛ ΑΡΚΑΣ»

MAGAZINE

Την προηγουμένη εβδομάδα ήλθαν στην επικαιρότητα κάποια δημοσιεύματα σχετικά με το πραγματικό όνομα του ΑΡΚΑ, του πλέον διασήμου Έλληνα συγγραφέως κωμικών βιβλίων. Αυτό μου έδωσε το ερέθισμα να σας ενημερώσω για τον Πολύβιο Δημητρακόπουλο (1864-1922), τον Έλληνα λογοτέχνη που χρησιμοποίησε το φιλολογικό ψευδώνυμο «ΠΟΛ ΑΡΚΑΣ».

Βιογραφικό

Ο Πολύβιος Δημητρακόπουλος γεννήθηκε την  31 Ιουλίου 1864 στο χωριό Τερψιθέα, κοντά στα Μαντζαβέϊκα, Κυπαρισσίας του νομού Μεσσηνίας, το οποίο παλαιότερα ονομαζόταν «Αρκαδιά». Προκειμένου λοιπόν να τιμήσει την γενέτειρά του, επέλεξε  το φιλολογικό ψευδώνυμο «Πολ Αρκάς».

Τον Δεκέμβριο του 1880 εισήχθη κατόπιν εξετάσεων, στην Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, στην οποία φοίτησε για δύο χρόνια. Περί το τέλος του δευτέρου έτους αποβλήθηκε από τη Στρατιωτική Σχολή, μαζί με δύο άλλους συμμαθητές του, από τον τότε Διοικητή της Πάνο Κολοκοτρώνη, όταν κατηγορήθηκε άδικα για κάποιο αδίκημα. Μετά την αποπομπή του εφοίτησε στην Νομική Σχολή.

Το 1884, κατατάχθηκε σε ένα από τα Τάγματα Πεζικού των Αθηνών με το βαθμό του Δεκανέα, λόγω της φοιτητικής του ιδιότητας και αργότερα αποσπάσθηκε στη Χωροφυλακή, με το βαθμό του Λοχία. Στο τέλος του 1899 εισήχθη στη Σχολή Υπαξιωματικών. Αποφοίτησε από τη Σχολή το 1892 και τον Οκτώβριο του ίδιου χρόνου τοποθετήθηκε στο 1ο Σύνταγμα Πεζικού με το βαθμό του Ανθυπολοχαγού. Όμως στις 2 Φεβρουαρίου 1893, υπήρξε εις βάρος του καταγγελία από τη Δέσποινα Δροσινού για άσκηση σωματικής βίας, βιασμό της εξάχρονης κόρης της και μετάδοση σ΄ αυτή ανιάτου σεξουαλικού νοσήματος από το όποιο έπασχε ο Δημητρακόπουλος. Εξ΄ αιτίας αυτής της καταγγελίας, καταδικάστηκε από το Στρατοδικείο, σε ποινή φυλακίσεως δέκα ετών. Ακολούθησε η καθαίρεση του τον Μάιο του 1894.

Κατόπιν προσφυγής του στον Αρείου Πάγου η ποινή του μετατράπηκε σε φυλάκιση πέντε ετών, ενώ ένα χρόνο αργότερα απαλλάχθηκε με Βασιλική χάρη στις 4 Ιουλίου 1895 και αποφυλακίστηκε στις 9 Ιουλίου του ίδιου έτους.

Λογοτεχνική δραστηριότητα

Κατά τον χρόνο της φυλακίσεώς του, το 1893, έγραψε την πρώτη του κωμωδία ενώ μετά την καθαίρεση και την αποφυλάκισή του αφοσιώθηκε ολοκληρωτικά στη λογοτεχνία, επιλέγοντας, όπως προαναφέρθηκε, το φιλολογικό ψευδώνυμο «Πολ Αρκάς».

Εργάστηκε ως δημοσιογράφος στις περισσότερες ημερήσιες Αθηναϊκές εφημερίδες, όπως το «Εμπρός», αλλά και περιοδικά της εποχής, ενώ το 1902 εξέδωσε το περιοδικό «Πρωτεύουσα», όπου δημοσίευσε ευθυμογραφήματα, χρονογραφήματα, μελέτες και δοκίμια.

Δημοσίευσε 75 θεατρικά έργα, 40 μυθιστορήματα, 20 τόμους έμμετρα σατυρικά, δέκα τόμους χρονογραφημάτων και άρθρων καθώς και 3 τόμους διηγήματα. Υπήρξε Αθηνολάτρης και Αθηνολόγος, κι ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες συγγραφείς της εποχής του, που έγραψε ποιήματα και μυθιστορήματα με τεράστια απήχηση στην Ελλάδα, τα οποία μεταφράστηκαν και στη Γαλλική γλώσσα. Στις Γαλλικές εκδόσεις του ο συγγραφέας χρησιμοποίησε το ψευδώνυμο «Paul Arcas». Το έργο του περιλαμβάνει πολλά από τα είδη του γραπτού λόγου, όπως ποίηση, πεζογραφία, χρονογράφημα, ευθυμογράφημα, ιστορικές και φιλολογικές εργασίες, κοινωνιολογικές και ψυχολογικές μελέτες.

Ήταν ένας από τους πρώτους συγγραφείς της Ελλάδος που έγραψαν επιθεώρηση. Οι θεατρικές του επιθεωρήσεις, τον κατέταξαν στους πρώτους συγγραφείς του είδους στην Ελλάδα. Ως θεατρικός συγγραφέας έγραψε κωμωδίες, δράματα, τραγωδίες, επιθεωρήσεις, οπερέτες και μετέφρασε θεατρικά έργα από άλλες γλώσσες, ενώ υπήρξε ο πρώτος συστηματικός μεταφραστής του Αριστοφάνη. Συνέβαλε στη διαμόρφωση της φυσιογνωμίας της Αθηναϊκής Επιθεωρήσεως, που ήκμασε τις δύο πρώτες δεκαετίες του 20 ου αιώνος.

Το έργο όμως που είχε την μεγαλύτερη απήχηση στο αναγνωστικό κοινό ήταν «Αι δύο Διαθήκαι», δηλαδή η «Χρυσή Διαθήκη» και η «Σιδηρά Διαθήκη» Τα δύο αυτά έργα συνεκδόθηκαν το 1901 και έτυχαν ενθουσιώδους υποδοχής τόσο από το ελληνικό αναγνωστικό κοινό όσο και από τους Γάλλους διανοουμένους το 1904, μεταφρασμένα στα γαλλικά. Τούτο διότι είναι έργα μακρόπνοα, κοινωνικού και φιλοσοφικού περιεχομένου. Έργα σπουδαίων διαπιστώσεων αλλά και διδαγμάτων σχετικά με την κοινωνική-εθνική συμπεριφορά των Ελλήνων κατά την κρίσιμη εκείνη περίοδο των ανακατατάξεων για τον τόπο μας. Δηλαδή από την αρχή του περασμένου αιώνα μέχρι και το ξέσπασμα του Α Παγκοσμίου Πολέμου.

Η Χρυσή Διαθήκη

Περιέχει γνώμες και σκέψεις του λογοτέχνη. Αποτελούν τη φιλοσοφία του, το πιστεύω του, την ίδια του τη συνείδηση, και αποσκοπούν στό να αποτελέσουν ένα «οδηγό ζωής».  Τις συμβουλές αυτές έδωσε μία νύκτα στον αγαπημένο του «Πετεινό» και του ζήτησε να διερευνήσει τον κόσμο μέχρι το πρωί και να επιστρέψει φέροντάς του τα αποτελέσματα. Ταξιδεύει και συναντά ιστορικά πρόσωπα, στα οποία απευθύνει ποικίλες ερωτήσεις.  Οι απαντήσεις τους  απετέλεσαν το υλικό  για την συγγραφή του άλλου βιβλίου, της «Σιδηράς Διαθήκης».

Ο «Πετεινός» συμβολίζει το πνεύμα, τις σκέψεις που έχει κάθε άνθρωπος μέσα του. Με βάση αυτές νομίζει πως θα κατακτήσει όλο τον κόσμο. Όλα του φαίνονται ωραία, ποιητικά και εύληπτα.

Η Χρυσή Διαθήκη περιλαμβάνει αποφθέγματα, γνωμικά και συμβουλές που δίδονται με σπινθηροβόλο πνεύμα και χιουμοριστική διάθεση.

Συμβουλές του συγγραφέα στον «Πετεινό» του

Σε εισαγάγω εις τον κόσμον και έχεις ανάγκην όπλων, διότι εις έκαστον βήμα σου θα παλαίσης. Αλλά πρόσεξε, μη φανερώσεις σε ουδένα του οπλισμού σου το σύστημα, διότι θα νικηθείς δι’ αυτού του ιδίου.

Πρόσεξε-να γίνης σοφός όσον αρκεί δι’ ένα πετεινόν- διότι εάν γίνης σοφός όσο αρκεί δι’ ένα άνθρωπον, δεν θα βραδύνη η ώρα που θα βγάλεις τα μάτια του διδασκάλου σου.

Μη εμπιστεύεσαι εις την όρασιν του ανθρώπου· σπανιώτατα αντιλαμβάνεται όπως βλέπει· συνηθέστατα βλέπει όπως αντιλαμβάνεται.

Απόφευγε την πρώτην λέξιν και επιφύλασσε πάντοτε διά τον εαυτόν σου την τελευταίαν. Ουδέποτε δε να λαλής πριν να εξημερώση, όσον και αν είσαι βέβαιος ότι και τούτο θα γίνη.

Δίδε προσοχήν πάντοτε και εις την μεγαλυτέραν ανοησίαν. Ο Νεύτων από την πτώσιν ενός σάπιου μήλου ανεκάλυψε τον παγκόσμιον νόμον· Βλέπεις λοιπόν, ότι έν σάπιον μήλον κατώρθωσεν, ό,τι δεν κατορθώνουν όλα τα γερά μαζευμένα.

Μεγαλοποιείς τα προτερήματά σου; Δίνεις υπονοίας ότι έχεις ολιγώτερα των όσων προσπαθείς να επιδείξης.· Μεγαλοποιείς τα ελαττώματά σου; Κινδυνεύεις να θεωρηθής ως υποκρύπτων πλειότερα.

Φοβού τα τελειότερα εκ των θηρίων, και τους ημιτελείς εκ των ανθρώπων.· Εκείνα καθιστά θρασύτερα η τελειότης των, τούτους πανουργότερους η ατέλεια των.

Υποπτεύου πάντοτε τον θόρυβον· πίθος πλήρης ουδέποτε θορυβεί.·Ο κενός, ορχήστρα ολόκληρος.

Φοβού τας πληγάς των φίλων· αυτοί γνωρίζουν πού πονείς περισσότερον. Μη φοβού τας επιδημίας και τους λοιμούς· είναι οξείς, αλλά παρέρχονται· αι χειρότεραι νόσοι είναι αι ενδημικαί.

Ο άνθρωπος ξοδεύει τα τρία τέταρτα της ζωής του για να βρει τρόπους ώστε να ξοφλήσει γρηγορότερα το άλλο ένα τέταρτο.

Όταν ο δαίμων αποφασίζη να σε σύρη προς την καταστροφήν σου, δεν σε ωθεί προς αυτήν· σε έλκει.

Αλοίμονόν σου όταν αρχίσεις να ζεις με αναμνήσεις.· Εγήρασες.

Το γήρας δεν έρχεται απ’ εκεί όπου λευκαίνεται η κόμη, αλλ’ απ’ εκεί όπου μαυρίζει η καρδία.

Ο θάνατος για τους μικρούς είναι τέλος, για τους μεγάλους είναι αρχή.

Κεφαλή γυμνή έξωθεν, ημπορεί και να μη προδοθή· αλλά κεφαλή γυμνή έσωθεν, όσον και αν κρυφθή, θα προδοθή. Η κεφαλή είναι το μόνον πράγμα εν τω κόσμω, του οποίου τα έσω, φαίνονται καλύτερον από τα έξω.

Η γη δεν ενέκλεισεν εις τους κόλπους της αδάμαντα πολυτιμότερον, ούτε η θάλασσα μαργαρίτην, από το δάκρυ, το κυλιόμενον εκ των οφθαλμών ευτυχούς ανθρώπου διά την δυστυχίαν του άλλου.

Ούτε υπάρχει, ούτε θα υπάρξη εν τω κόσμω ισότης. Υπάρχει όμως και πρέπει να υπάρχη ισορροπία, ήτις, κατά θείαν πρόνοιαν έχει διακανονισθή ούτως, ώστε να επιτυγχάνεται και δι’ αυτής της ανισότητος.

Δύο αντιθέτου φύσεως όντα, δεν στρέφονται όπισθέν των· ο λύκος, και ο αθώος άνθρωπος. Θέλεις να πλήξης επιτυχέστερον; ελθέ εκ των νώτων.

Το ν’ αποκρύπτεις ελάτωμμά σου είναι το μέγιστον των ελαττωμάτων σου.· Το ν’ αποκρύπτεις δε προτέρημά σου, είναι το ελάχιστον των προτερημάτων σου.

Τρομερόν διά την τύχην ενός λαού, να έχη πόδας παραλύτους και κεφαλήν υγιά.· Αλλ’ είναι ασυγκρίτως τρομερώτερον, να έχει υγιείς πόδας και κεφαλήν παράλυτον.

«Μην παραδεχθείς ποτέ ότι η Ιστορία διδάσκει, είναι ανόητος ιδέα. – Εάν η Ιστορία δίδασκε, δεν θα ήταν η μία σελίδα της, αντιγραφή της άλλης..»

Ορισμένες συμβουλές που αναφέρονται στις γυναίκες

Ο Δημητρακόπουλος, αν και παντρεμένος, δεν είχε καλή ιδέα για τις γυναίκες. Συμβούλευε λοιπόν τον «Πετεινό» του:

Όταν δεις άνδρα να επιδιώκει να προσθέση εις την πλευράν του το ελλείπον τμήμα αυτής, πείσθητι χωρίς να χρειασθεί να το εξετάσεις, ότι ο άνδρας αυτός συνέλαβε την χειρίστην έννοιαν της προσθέσεως

Ο γάμος για τον άνδρα προσθέτει βάρη, αφαιρεί ελευθερίας, πολλαπλασιάζει τα προβλήματα και διαιρεί τα χρήματα.

Η γυναίκα είναι παντού και πάντοτε γυναίκα. Πολλές φορές και κάτι περισσότερο, λιγότερο όμως ποτέ.

Στην εποχή του Παραδείσου, ο διάβολος έκανε τη γυναίκα να ντυθεί, σήμερα την κάνει να γυμνώνεται… Αλίμονο! Κι αυτός ο διάβολος διεφθάρη από τότε.

«Νά απεχθάνεσαι την γυναίκα ως υποκείμενον, να την λατρεύεις ως αντικείμενον, να την υποφέρεις ως ρήμα, και να την καταδικάζεις πάντοτε ως κατηγορούμενον».

Η Σιδηρά Διαθήκη

Η «Σιδηρά Διαθήκη», είναι το πιο γνωστό έργο του Πολυβίου Δημητρακόπουλου. Γράφηκε το 1901, έλαβε όμως την τελική της μορφή το 1919.

Ο «Πετεινός», επιστρέφει το επόμενο πρωϊνό, γνώστης μεν της ζωής, συντετριμμένος όμως από τα όσα είδε, τα οποία και αναφέρει στον συγγραφέα. Διαπίστωσε ότι ο άνθρωπος ακολουθεί αδιόρθωτος τον αιώνιο δρόμο του, στον οποίο, κανένα βιβλίο δεν κατόρθωσε να παρατεθεί ως οδόφραγμα.

Με βάση τις πληροφορίες και τις διαπιστώσεις του «Πετεινού», ο συγγραφέας, αναλύει χαρακτηριστικά γεγονότα της ζωής και των κοινωνικών ηθών των Ελλήνων της εποχής εκείνης και παρέχει ηθικοπολιτικά διδάγματα και αποφθέγματα.

Οι διαπιστώσεις με τα διδάγματα αυτά, ισχύουν δυστυχώς μέχρι και τις μέρες μας, γι’ αυτό και τα δύο αυτά έργα (Χρυσή και Σιδηρά Διαθήκη) διαβάζονται με ενδιαφέρον, σαν να γράφηκαν σήμερα, προσφέροντάς μας έτσι με την μοναδική αμεσότητά τους, με την κοφτερή σοφία των νοημάτων τους αλλά και με το σφρίγος της υπέροχης γραφής τους στιγμές υπέροχης απολαύσεως, αλλά και ευκαιρίες για συμπεράσματα όχι και τόσο ευχάριστα, μια και πολύ, μα πολύ λίγα άλλαξαν στην πατρίδα μας από τότε που γράφηκαν μέχρι και σήμερα.

Συνεπώς, θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο σύγχρονος «Αρκάς», έχει εμπνευσθεί από την χιουμοριστική φιλοσοφία και το συγγραφικό ύφος του «Πολ Αρκάς», έχει δανεισθεί τον «Πετεινό» του και διασκεδάζει τους σύγχρονους Έλληνες, με τρόπο ανάλογο εκείνου του Πολυβίου Δημητρακόπουλου.

Αθήνα 14 Απριλίου 2021

Γεώργιος Επιτήδειος

Αντγος ε.α

 

ΠΗΓΕΣ

Πολύβιος Δημητρακόπουλος από:

Ελληνική Μεταπαιδεία

Ελληνοπαιδεία

Δημητρακόπουλος:

Σιδηρά και Χρυσή Διαθήκη. Έλενα Χαλιβελάκη

Σιδηρά και Χρυσή Διαθήκη. Good reads.gr

Σιδηρά και Χρυσή Διαθήκη.Evripidis.gr

Πολύβιος Δημητρακόπουλος: Αποφθέγματα. Σαν σήμερα

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tagged